Lessen voor Burgerschap: Erasmus voor de klas

Huis van Erasmus wil de ideeën en idealen van Erasmus voor een vreedzame en verdraagzame samenleving uitdragen. Haar doelstelling ‘Burgerschap met Erasmus’ is
het ontwikkelen van ‘zachte krachten’ zoals verbinding, respect, betrokkenheid, empathie, flexibiliteit, openheid en verantwoordelijkheidsgevoel.
Het bestrijden van onverdraagzaamheid (voor)oordelen, conservatisme, het ‘eigenvolk eerst’-denken, starheid, blijven steken in het ‘eigen gelijk’ en het egocentrisme.
De stichting richt zich hierbij ook nadrukkelijk op het onderwijs. We deden dit al met de leer- en werkboeken ‘Erasmus voor de klas’. En voor het vak Burgerschap ontwikkelen wij nu nieuw lesmateriaal.

Omdat scholen maar weinig of geen geld of tijd krijgen voor het verplichte vak Burgerschap is dit materiaal opgebouwd uit thematische bouwstenen – in Powerpoint – die los van elkaar te gebruiken zijn. Dus ook in tussenuren, ziekte-uren van een collega, etc. Als leerkracht ben je volledig vrij om een bouwsteen te kiezen; ze hoeven niet volgordelijk behandeld te worden. Elke bouwsteen kan in twee of drie lessen behandeld worden, maar als je slechts tijd hebt voor één les is dat ook geen probleem. Sterker nog: als je niet helemaal uitkomt met de tijd, bijvoorbeeld omdat de discussie in de klas te lang heeft geduurd, is dat ook geen ramp (eigenlijk: des te beter!).

Het materiaal nodigt uit tot kritisch denken, tot zelfreflectie, en tot het aangaan van een open dialoog met elkaar.

Bouwstenen

Beste leerkracht,

Hieronder vind je 6 (binnenkort 12) bouwstenen als Powerpointpresentatie om, in dialoog met je klas, alle onderdelen uit de wet en de meeste onderwerpen van ‘Curriculum.nu’ te behandelen. Elke bouwsteen bestaat uit 1 á 2 lesuren, en die kan je ook nog eens los van elkaar zien, zodat je die in je ‘losse uurtjes’ kunt doen. Het gaat dus niet ten koste van andere vakken. En er zijn een aantal actieve werkvormen, zodat je ook iets met Burgerschap kunt doen!

Begeleidende teksten

Ter assistentie zijn er ook begeleidende teksten bij de bouwstenen.We kunnen eventueel ook gastlessen verzorgen, om je op gang te helpen. Dat kan tegen een geringe vergoeding van € 50,00 per les plus reiskosten. Er is ook een “train de leraren”-les mogelijk, die is € 150,00 voor 1,5 á 2 uur.

Beoordeling Bouwsteen Tolerantie

We hebben bureau Common Ground van Dr. bram Eidhof om een review gevraagd voor de bouwsteen Tolerantie. Conclusie: dit werkt!

Actualisaties

Wij zorgen regelmatig voor updates en verbeteringen van deze bestanden, op basis van tips van gebruikers. Kom dus regelmatig terug om de laatste versie te downloaden. Let op: je bent nooit klaar met Burgerschap! Maar met deze bouwstenen, en actieve werkvormen, ben je al wel een heel eind op weg.

Bouwstenen

Opstap/introductie

Een opstap/introductie-bouwsteen Burgerschap is verbeeld in onze slechts 10 minuten durende video. Je treft er ook een aantal voorbeeldvragen.

Basisvaardigheden – Erasmus, leven, werk en tijd

Veranderende waarden in de tijd. Onderscheid meningen en feiten. Basisvaardigheden dialoog.Vrijheid en gelijkheid. Schaamte, Toekomstdromen, Tussen twee partijen staan, Hoe kun je iets veranderen, Bij een groep horen, de voor en nadelen, Solidariteit. De gulden regel van diverse religies. Wereldburger. Participatie. Globalisering (deels).

Regels, Afspraken en Goede Manieren

Regels, schoolregels. Regels, wetten of afspraken? Plagen of pesten? Wat zijn goede manieren?Culturele diversiteit, Goed en kwaad, Aanpassen of kritisch opstellen, Veilige sfeer om te kunnen leren, Wat is een goede regel, Ongeschreven regels, Wat is een goed mens, Je geweten.

Verdraagzaamheid – Tolerantie

Anders en hetzelfde zijn, overeenkomsten en verschillen, vrijheid en gelijkheid, verantwoordelijkheid en identiteit. Diversiteit. Gelijkwaardigheid. Omgaan met verschillende meningen. Iets door de vingers zien en grenzen stellen. Samenleven. Leefomgeving. Groepen tegen elkaar opzetten, Behandel de ander zoals jij behandeld wilt worden. Je gedragen vanuit respect voor elkaar. De gulden regel, Religieuze diversiteit. Macht. Pluriformiteit.

Vrijheid van meningsuiting – Lof der Zotheid

Spot en kritiek, censuur, etc. Moderne hofnarren, Kritische grappen, Kritiek geven en krijgen, Kritiek, lastig of nuttig, Discussie of Ruzie, Verplaats je in de ander, Argumenteren, Vrijheid ven meningsuiting. Verschil van mening mag er zijn. Accepteren dat jouw mening niet altijd wordt gedeeld. Censuur, Mag je alles schrijven? Grondwetsartikel, Censuur internet en regelgeving, Censuur als bescherming of beperking.

LHBTIQ+

Acceptatie van seksuele diversiteit (Meer voor VO dan voor PO)Wat betekenen al deze afkortingen. Gender. Identiteit. Diversiteit. Hoe ga je om met anders geaarde mensen.
Les 2: Wat als je jezelf “anders” voelt? Hoe gaat jouw omgeving daarmee om. Hoe kan jij daarmee omgaan?

Gespreksvormen – Samenspraken

Dialogen, discussies, respect naar elkaar. Serieuze respectvolle gesprekken op basis van argumenten. Denk- en handelwijzen. Luisteren naar elkaar, Opstekers en Afbrekers, kritiek geven, non-verbale communicatie, (ongeschreven) regels voor een gesprek, gespreksvormen, Alles beter weten, ‘open mind’, Van menig kunnen veranderen. Allemaal medeverantwoordelijk.

Aan de volgende bouwstenen wordt gewerkt:

Macht, gezag en inspraak. Samenwerken, Solidariteit. Deep Democracy, effecten ongelijkheid. Oplossingsgericht overleggen. Leiders en diverse vormen van leiderschap. Leefomgeving. Samenleven. Rechtsstaat.

 

Internet. Schandpaal.

Universele mensenrechten. Rechten voor iedereen? Grondwet. Strafrecht. Doel van straffen. Wraak, Vergeving, nieuwe kansen.

Strafrecht. Doel van straffen. Wraak, Vergeving, nieuwe kansen.

Conflicten op vreedzame wijze oplossen. Win win. Opkomen voor een ander. Geweld. Smoezen. Onrechtvaardige vrede / rechtvaardige oorlog.

Respect en schelden, anoniem of niet? Doorzien van het belang van commercie. Influencers, sexting, etc.

Hoe weet je wat echt of nep is. Is er echt een verschil? Heb je een eigen verantwoordelijkheid? Wat is wetenschap en mag je daar kritisch naar kijken? Wat betekent ‘Uit onderzoek blijkt’? Welke factchecker (feitencontrole) kun je vertrouwen?

Wat zijn jouw idealen, normen en waarden? Deelnemen aan veranderingsprocessen. Ideale samenleving volgens More en Erasmus. Jouw ideale samenleving?